Wat kun je eten bij het prikkelbare-darm-syndroom? Tips bij klachten en symptomen
Heb je regelmatig last van buikpijn, een opgeblazen buik, winderigheid, diarree of verstopping? Dan kan het prikkelbare-darm-syndroom (PDS) een mogelijke verklaring zijn. Voeding speelt bij veel mensen een rol bij de klachten. Welke voedingsmiddelen klachten veroorzaken, verschilt echter per persoon.
Wat is het prikkelbare-darm-syndroom precies? Welke symptomen horen erbij, wat kun je het beste eten en welke behandelingen zijn mogelijk? In deze blog lees je wat je zelf kunt doen om je darmklachten te verminderen en wanneer begeleiding door een diëtist zinvol kan zijn.
Wat is het prikkelbare-darm-syndroom?
Het prikkelbare-darm-syndroom is een aandoening waarbij je regelmatig buikpijn hebt in combinatie met veranderingen in je ontlastingspatroon. Je kunt bijvoorbeeld last hebben van diarree, verstopping of een afwisseling van beide. Daarnaast komen een opgeblazen gevoel en winderigheid vaak voor.
Bij het prikkelbare-darm-syndroom functioneren de darmen anders dan gebruikelijk, zonder dat er sprake hoeft te zijn van een zichtbare ontsteking of andere structurele afwijking. De precieze oorzaak is niet volledig bekend. Onder andere de gevoeligheid van de darmen, de beweging van de darm en de communicatie tussen de darmen en de hersenen kunnen hierbij een rol spelen.
Het prikkelbare-darm-syndroom wordt ook wel een prikkelbare darm of spastische darm genoemd. De klachten kunnen veel invloed hebben op je dagelijks leven. Zo moet je misschien rekening houden met toiletbezoek, vermijd je bepaalde voedingsmiddelen of ben je onzeker over wat je kunt eten.
Wat zijn de klachten en symptomen van het prikkelbare-darm-syndroom?
De symptomen van het prikkelbare-darm-syndroom verschillen per persoon. Ook de ernst en frequentie van de klachten kunnen wisselen. Veelvoorkomende klachten zijn bijvoorbeeld:
- Buikpijn of buikkrampen.
- Een opgeblazen gevoel of een opgezette buik.
- Veel winderigheid.
- Diarree of dunne ontlasting.
- Verstopping of moeite met poepen.
- Een afwisseling van diarree en verstopping.
- Het gevoel dat je na een toiletbezoek niet helemaal klaar bent.
Sommige mensen merken dat hun klachten na het eten toenemen. Anderen ervaren juist meer klachten in periodes van stress of spanning. Vaak spelen meerdere factoren tegelijkertijd een rol.
Herken je deze symptomen? Bespreek je klachten dan met je huisarts. Deze kan namelijk beoordelen of er sprake is van het prikkelbare-darm-syndroom of dat verder onderzoek nodig is.
Let op: bloed bij de ontlasting, onbedoeld gewichtsverlies of een duidelijke, aanhoudende verandering van je ontlastingspatroon zijn redenen om contact op te nemen met je huisarts. Ga er daarom niet automatisch van uit dat deze klachten door een prikkelbare darm komen.
Wat kun je het beste eten bij het prikkelbare-darm-syndroom?
Er bestaat geen voedingspatroon dat voor iedereen met het prikkelbare-darm-syndroom werkt. Wat bij de ene persoon klachten veroorzaakt, kan een ander zonder problemen eten. Het doel is daarom niet om zo veel mogelijk voedingsmiddelen te schrappen, maar om te ontdekken wat jouw darmen goed verdragen.
Met de volgende voedingsadviezen kun je beginnen.
1. Eet regelmatig en sla geen maaltijden over
Probeer op vaste momenten te eten en verdeel je maaltijden over de dag. Regelmatige maaltijden kunnen helpen om meer structuur in je eetpatroon te brengen. Bovendien kun je hierdoor je klachten beter herkennen.
Eet rustig, neem de tijd om goed te kauwen en kijk bijvoorbeeld of grote maaltijden bij jou meer klachten veroorzaken dan kleinere porties.
2. Kies voor voldoende vezels
Vezels zijn belangrijk voor een goede darmwerking. Ze helpen de ontlasting vorm te geven en kunnen bijdragen aan een regelmatige stoelgang. Je vindt ze onder andere in:
- Havermout en volkoren graanproducten.
- Groente en fruit.
- Aardappelen.
- Peulvruchten.
- Noten, zaden en pitten.
Niet alle vezels hebben hetzelfde effect. Sommige vezelrijke producten kunnen bij mensen met het prikkelbare-darm-syndroom juist extra gasvorming of een opgeblazen gevoel veroorzaken.
Heb je vooral last van verstopping? Dan kunnen bepaalde vezels helpen om de ontlasting zachter te maken. Bij diarree kunnen andere vezels juist helpen om de ontlasting steviger te maken. Bouw de hoeveelheid vezels daarom geleidelijk op en drink voldoende.
3. Drink voldoende water
Voldoende drinken ondersteunt een normale darmwerking. Probeer verspreid over de dag ongeveer 1,5 tot 2 liter te drinken, bijvoorbeeld in de vorm van water en thee.
Drink je veel koffie, frisdrank of koolzuurhoudende dranken? Kijk dan eens of je klachten veranderen wanneer je hiervan minder drinkt. Cafeïne, koolzuur en bepaalde zoetstoffen kunnen namelijk bij sommige mensen klachten uitlokken.
4. Let op mogelijke voedingsprikkels
Sommige voedingsmiddelen kunnen bij mensen met het prikkelbare-darm-syndroom meer klachten veroorzaken. Denk bijvoorbeeld aan:
- Ui en knoflook.
- Koolsoorten en bepaalde peulvruchten.
- Grote hoeveelheden vet eten.
- Pittige kruiden.
- Koffie en andere cafeïnehoudende dranken.
- Frisdrank met koolzuur.
- Producten met bepaalde kunstmatige zoetstoffen.
- Melkproducten bij mensen die lactose minder goed verdragen.
Dit betekent echter niet dat je deze producten allemaal moet vermijden. Probeer eerst te achterhalen of er een duidelijk verband is tussen een voedingsmiddel en je klachten. Houd eventueel een voedings- en klachtendagboek bij.
Schrap daarnaast niet onnodig meerdere productgroepen tegelijk. Daarmee loop je namelijk het risico dat je te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt en dat je eetpatroon steeds beperkter wordt.
Helpen psylliumvezels bij het prikkelbare-darm-syndroom?
Psylliumvezels zijn oplosbare voedingsvezels die vocht opnemen en een gelachtige substantie vormen. Hierdoor kunnen ze helpen om de ontlasting beter te reguleren.
Psylliumvezels kunnen bij sommige mensen met het prikkelbare-darm-syndroom verlichting geven, bijvoorbeeld bij verstopping of diarree. Ze zijn vooral het overwegen waard wanneer algemene voedingsadviezen onvoldoende helpen of wanneer je te weinig vezels binnenkrijgt.
Let bij het gebruik op de volgende punten:
- Kies bij voorkeur psylliumvezels zonder onnodige toevoegingen.
- Begin in overleg met je huisarts of diëtist met een passende hoeveelheid.
- Volg de gebruiksaanwijzing en de adviezen over vochtinname.
- Houd er rekening mee dat je in het begin tijdelijk meer gasvorming of buikklachten kunt ervaren.
Psylliumvezels zijn echter geen oplossing voor iedereen. Heb je aanhoudende klachten of gebruik je medicijnen? Bespreek dan met je huisarts of apotheker of psylliumvezels voor jou geschikt zijn.
Wat is het FODMAP-dieet?
Heb je ondanks algemene voedingsadviezen nog regelmatig buikpijn, een opgeblazen buik, diarree of verstopping? Dan kan het laag-FODMAP-dieet een mogelijke vervolgstap zijn.
FODMAP’s zijn bepaalde koolhydraten die in de dunne darm niet of minder goed worden opgenomen. Ze komen onder andere voor in sommige fruitsoorten, groenten, peulvruchten, tarweproducten en melkproducten.
Bij mensen met het prikkelbare-darm-syndro
